فیلمها:

توبه نصوح

دو چشم بی سو

استعاذه

بایکوت

دستفروش

بایسیکل ران

عروسی خوبان

نوبت عاشقی

شبهای زاینده رود

ناصرالدینشاه آکتور سینما

هنرپیشه

سلام سینما

گبه

نون و گلدون

سکوت

قندهار

سکس و فلسفه

فریاد مورچه ها یک پرسش از مخملباف  در جشنواره دوشنبه تاجیکستان بحثی را مطرح کردید به عنوان سینماگران بدون مرز.آیا شما خودتان ازسینماگران بدون مرزید؟ سینماگر بدون مرز چیز عجیب و غریبی نیست.اسمی است شبیه پزشکان بدون مرز. وقتی می شود برای نجات زخمی شدگان یک جنگ، بدون در نطر گرفتن ملیت پزشک و بیمار به مداوا پرداخت،چرا نتوان با عنوان فیلمساز بدون مرز به دردهای عام بشری پرداخت؟ سینما از همان ابتدای پیدایشش مرزهای جغرافیایی را در هم شکست. برادران لومیر فرانسوی بودند اما سینمایی را که سا ختند، تنهافرانسوی نماند و جهانی شد. امروزه تصور مردم کشورهای مختلف بیش از این که ناشی از مسافرت به کشورهمدیگر بوده باشد، ناشی از تصاویر سینماست.هر کس کافی است لیست کشور های موجود در کره زمین را پیش روی بگذارد و از خود بپرسد در باره هر یک از ان کشور ها جز نام چه می داند. ملت ها یی که بیش از یک نام در باره ان ها می دانیم ،عمدتا ان هایی هستند که از ایشان احتمالا فیلمی دیده ایم.ملل مختلف روح ملی همدیگر را از ورای تصاویر سینمای مولف درک می کنند. بحث سینماگران بدون مرز از این جا پیش می اید که غلیرغم ان که در کره زمین بیش از200 کشور و هزاران زبان و فرهنگ وجود دارد ، ولی سینمای غالب که 90 در صد سالن های سینمای جهان را در اشغال خود در آورده است، سینمای هالیود است. تحت سیطره اقتصادی- تبلیغاتی هالیود، نه تنها سینمای هنری و مولف که حتی سینمای ملی بسیاری از کشورها از بین رفته است و بسیاری از ملل بی تصویر مانده اند. فیلمسازان دیگری هستند که به دلیل سانسور از کشورشان مهاجرت کرده اند.این فیلم سازان نمی توانند یکی دو دهه از عمرشان را در انتظار بنشینند تا مردان سانسور کشورشان سر عقل بیایند و بدانند که سانسورراه حل مسائل نیست. این فیلم سازان می توانند در شرایط مناسب دیگری آثار خود را خلق کنند.حتی این آثار به مرور زمان به دست هموطنان این فیلمسازان نیز خواهد رسید. اما اگر ان ها در کشورشان بمانند، هیچ اثری را نمی توانند خلق کنند. نکته دیگر مسئله نگاه است. در گذشته بسیاری از مستشرقین که بیش تر از کشورهای غربی بوده اند، به کشورهای شرقی می آمده اند و فیلم مستند یا فیلم سینمایی می ساخته اند و یا کتاب می نوشته اند.چرا این حرکت از سوی شرق به غرب یااز خود شرق به شرق نباشد؟ این بحث هم چنان می تواند کمک کند به شکستن یک تابو که از نقد برخی از منتقدین یک سو نگر ایجاد شده است که هر فیلم سازی فقط لیاقت دارد تا در کشور خودش فیلم بسازد. اگر این تز درست می بود و تارکوفسکی هم ان را پذیرفته بو،د شاهکاری چون نوستالژیا از یک فیلم ساز روسی در ایتالیا چگونه خلق می شد؟ وآیا سینما از داشتن فیلم های کیسلوفسکی که اکثرا در مهاجرت ساخته شده، محروم نمی ماند.

بخشی از گفتگوهای فیلم سکس و فلسفه:

ـ شما در اين باره چي فكر مي‌كنين؟
ـ در بارة چي؟
ـ در بارة عشق. وفاداري؟ من فكر مي‌كنم عشق كه به پايان رسيد، كسالت بار مي‌شه. من از حضور دائمي زن‌ها و عشق مي‌ترسم. يك بار دوستي از من پرسيد وفاداري چيه؟ مي‌دوني چي جواب دادم؟ گفتم اول عشق گرمه و آخرش سرد. عشق معجزه يك لحظه است. هيچ معجزه‌اي اگه خودش دوام نيابد با هيچ قراردادي دوام نمي‌يابد. چرا ساكت هستين؟
ـ چي بگم؟!
ـ شما خيلي جدي به نظر مي‌آئين.
ـ ممكنه به روسي حرف بزنم.
ـ خواهش مي‌كنم.
ـ همه چيزهاي جدي جهان براي من مضحكه. همة حرف‌هاي مهم يا فلسفه‌هاي مهم سفسطه است. ما تنها هستيم و تنهايي ما تقدير ماست. ما تنهائيم.
ـ اما دربارة وفاداري چيزي نگفتين.
ـ ما ناتوانيم از عشق دائمي. هر عشق تنها شعله‌اي است كوتاه كه از حوادث پيش پا افتاده شكل مي‌گيره. درواقع عشق ابدي وجود نداره.
ـ عشق چيه؟ كنار ديگري بودن؟ يا تا مرگ كنار ديگري بودن؟
ـ نمي‌دونم. اما هر معشوقه‌اي جزئي ناشناخته از راز عشق‌رو براي من گشوده. هر چند احساس مي‌كنم در جهان معاصر عشق واقعي زير خطره. ما چه مي‌دانيم. شايد عشق واقعي روي زمين داره مي‌ميره. همه عمر عشق‌رو جستجو كردم اما تنهايي رو يافتم. پس بگذار هر كس شمع تنهايي خودش رو روشن كنه.

ياداشت كارگردان در باره ی سکس و فلسفه:

این چهار زن در عین حال برای من یک زن هستند در چهار مرحله مختلف از تکامل مفهوم عشق در زندگی تجربی زنانه: " دوره معصومیت عاشقانه " " دوره انتقام های عاشقانه " " دوره غرقه شدن در سکس و فراموشی عشق " و " دوران پختگی غمگنانه و بازآفرینی عشق ". مرد اما در هر یک از زنها مراحل مختلف پختگی یک زن را نمی بیند. او در هر یک از زنها عشق را می جوید و تنهایی را می یابد. او تعدد عشق های خود را دلیلی بر جهان پر از عشق نمی داند او فریاد می کند که جهان معاصر فاقد توانایی آفرینش عشق های مطلقی چون رومئو و ژولیت و لیلی و مجنون است. او عشق را چون هر پدیده ای معلول شرایط خود می داند. و از این رو آن چه را تولدش به شرایط وابسته است میرا و گذرا می داند. او احساس می کند: در کره زمین عشقی موجود نیست این تنها شرایط عاشقانه است که ما را دچار توهم می کند. از طرفی برای من " سکس و فلسفه " و " نوبت عاشقی " یک دوگانه سینمایی اند. این دو فیلم همدیگر را تکمیل می کنند، بی آن که یکدیگر را تکرار کنند و جالب این که هر دو از عشق و نسبیت حرف می زنند، هر دو در خارج از ایران ساخته شده اند. ( نو بت عاشقی در کشور ترکیه و سکس و فلسفه در کشور تاجیکستان ) و نمایش هر دو فیلم در ایران ممنوع است.

نماهایی از فیلم فریاد مورچه ها

گفتگو با لونا شاد بازیگر آخرین فیلم مخملباف - منبع : رادیو زمانه 

تابویی که شکسته شد

به کوشش: حسین آریان

فریاد مورچه‌ها که اکنون در برخی کشورها نمایش داده می‌شود آخرین فیلم محسن مخملباف است که در فستیوال فیلم مونترآل در سال ۲۰۰۶ شرکت کرد و گرچه جایزه‌ای را نبرد اما مثل سایر آثار مخملباف بحث برانگیز بود. بحث برانگیز در محتوی و نمایش صحنه‌هایی که در جمهوری اسلامی ‌یک تابوی بزرگ محسوب می‌شود.

داستان فیلم سفر فلسفی یک زن است که به همراه شوهرش به هند می‌رود تا مرد کاملی ( perfect man ) را که معتقد است در هند است پیدا کند و پرسش‌هایش را از زندگی از او بپرسد. در این سفر به ریشه اختلافات عمیق آن دو پی می‌بریم و در می‌یابیم که مرد انسانی است لائیک ( بی خدا و مذهب ) و زن انسانی است روحانی و اهل معنویات. مرد از بچه بیزار است و زن دوست دارد بچه داشته باشد و همین طور سفر آنان در جستجوی مرد کامل سفری می‌شود در باز شناسی رفتار خودشان و نگاهی که به اطراف خود و یکدیگر دارند.

در کنار همه موضوعات جدی فیلم، مخملباف طعنه خود را به رفتارهای خارق‌العاده ای که همیشه از هند به گوش می‌رسد نیز می‌زند. پیرمردی که همه معتقدند قطار را نگه می‌دارد وقتی خودش اعتراف می‌کند که قطار برای اینکه او روی ریل آسیب نبیند ترمز می‌کند و می‌ایستد مخملباف با طنز خود ما را به شخصیت مرد بیشتر نزدیک می‌کند تا دوباره تردیدهایش را از مذهب به ما نشان دهد.

به مناسبت نمایش فیلم در برخی کشورها گفتگویی با خانم شاد انجام داده‌ایم که شنیدنش خالی از لطف نیست.

فایل صوتی گفتگو را اینجا بشنوید. 

دانلود  مصاحبه از سایت سیاه خانه